Deze website plaatst cookies. Dit doen we om onze site gebruiksvriendelijker te maken, onder andere door analyse van het bezoekersgedrag. Maar je blijft anoniem. Als je verder surft accepteer je onze cookies.

  1. Home
  2. Erfgoed
  3. Onderzoeken
  4. Market Garden

Evacuatie Arnhem

Op 23 september 1944 werd het bevel tot de evacuatie van Arnhem gegeven door de Duitse Wehrmacht. Meer dan 90.000 Arnhemmers verlieten in een massale uittocht de stad. De Arnhemse burgers moesten naar het noorden vluchten. 

De gevluchte Arnhemmers vonden onderdak in plaatsen op de Veluwe en de Achterhoek en verder noordelijk tot in Friesland. Terwijl de bewoners weg waren werden hun huizen door de Duitse bezettingstroepen geplunderd.

De vluchtelingen werden onderweg opgevangen door het Rode Kruis en doorverwezen naar opvangadressen: bij families thuis, op boerderijen, in scholen, schuren en soms in eenvoudig uit sloophout getimmerde onderkomens.

Na de bevrijding vinden de Arnhemmers bij thuiskomst een verwoeste en geplunderde stad, waar slechts 1 procent van de huizen nog bewoonbaar is. Door het Rode Kruis wordt een hulpactie op touw gezet.

brug

Krantenberichten uit september 1944

In de kranten van die dagen werd natuurlijk bericht gedaan van de evacuatie van Arnhem. Op de website van Delpher is daarover veel informatie terug te vinden.

De evacuatie van Arnhem, Parool-nieuws, Leiden, 25-09-1944. Geraadpleegd op Delpher op 20-11-2018:

"De evacuatie van Arnhem is bijna voltooid. Het grootste deel van de bevolking ging naar Apeldoorn. Maar ook Beekbergen, Loenen, Eerbeek en Hoenderloo zijn als toevluchtsoorden aangewezen.

De bewoners van de plaatsen waar de evacué’s doortrokken of zich vestigden, hebben zich voortreffelijk gedragen. Zij haalden de vluchtelingen binnen en gaven hun warm voedsel en hete dranken, terwijl vele winkeliers een deel van hun voorraden ter beschikking stelden. Een evacué vertelde, dat er in Arnhem voedsel noch water was gedurende deze dagen van strijd.

De schade strekt zich uit tusschen de Rijn eenerzijds en de lijn Rijnbrug-Eusebiussingel anderzijds. De singels zijn vrijwel gespaard. Rondom de markt zijn alle huizen verbrand. Alleen het Raadhuis bleef grootendeels intact.”

Persoonlijk verhaal van een vluchteling van toen

Object: schaaltje en bord met decor ‘Old Britain Castles’
Datering: Johnson Bros, 1920-1940
Materiaal: Keramiek

Mevrouw Medema-van den Elshout was in september 1944 nog maar een kind. "Mijn ouders trouwden in 1937 in Arnhem. Ze gingen wonen in de Izaak Evertslaan op nr. 46. Mijn moeder koos als huwelijksgeschenk het blauwe servies van Johnson Bros ‘Old Britain Castles’.

Toen de Arnhemmers bevel kregen de stad te verlaten (…). Mijn vader dacht er niet over om het servies en het tafelzilver mee te nemen. Er waren wel belangrijkere dingen die mee moesten.

Hij begroef het servies met het tafelzilver in een diepe kuil in de achtertuin en plaatste er vuilnisbakken bovenop. (…) Na de bevrijding keerden wij terug naar Arnhem. (…) We vroegen ons af of het servies en het tafelzilver er nog zou zijn.

Tot onze grote schrik waren de vuilnisbakken verdwenen. Het ergste werd gevreesd. In opdracht van mijn moeder is mijn vader meteen gaan spitten. Zo klein als wij waren, stonden we er met onze neus bovenop en warempel… mijn vader stuitte op de eerste doos. Niet te geloven, alles was nog intact."

Schaaltje en bord met decor ‘Old Britain Castles’